Nowe żądanie Putina? Były prezes MTK: "Oznaczałoby to koniec"

Jak podawaliśmy rano, wedle informacji włoskiego dziennika "Corriere della Sera", jednym z żądań Władimira Putina w trakcie rozmów w sprawie rozejmu w Ukrainie, może być wycofanie zarzutów stawianych mu przez Międzynarodowy Trybunał Karny w Hadze. Takie informacje pojawiają się m.in. na prokremlowskich kanałach na Telegramie. MTK wydało 17 marca 2023 roku nakaz aresztowania prezydenta Rosji oraz komisarz do spraw praw dzieci w jego biurze, Marii Lwowej-Biełowej. Zarzuca im się zbrodnie wojenne w postaci bezprawnej deportacji ukraińskich i przesiedlenia ludności cywilnej dzieci do Rosji. - Nie mam potwierdzenia, że takie żądanie zostało sformułowane - mówi w rozmowie z o2.pl profesor Piotr Hofmański, były prezes Międzynarodowego Trybunału Karnego.

Jeżeli jednak miałby zaistnieć taki warunek, politycy nie są właściwym adresatem. Decyzja o wydaniu nakazu aresztowania należy do niezawisłego sądu, który w żaden sposób nie jest zależny od polityków ani od jakichkolwiek państw. Dyskusja na ten temat jest możliwa, ale nie może pociągać za sobą żadnych konsekwencji dla toczącego się postępowania - mówi nam były prezes MTK.

Jak dodaje, "wycofanie zarzutów jest formalnie dopuszczalne, lecz decyzja ta leży wyłącznie w kompetencji prokuratora".

Gdyby tak się stało, oznaczałoby to uleganie politycznej presji. Tymczasem Trybunał został powołany właśnie po to, by uniezależnić się od polityki. Mówimy tu o odpowiedzialności karnej za popełnione zbrodnie, więc argumenty polityczne nie mają znaczenia. Gdyby okazało się, że państwa próbują wywierać presję na Trybunał, oznaczałoby to koniec międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości. Cała koncepcja, wypracowywana przez dziesięciolecia przez społeczność międzynarodową, ległaby w gruzach - przyznał prof. Hofmański.

Nasz rozmówca wskazuje, że Międzynarodowy Trybunał Karny może potwierdzić swój autorytet tylko wtedy, gdy odważnie przeciwstawi się naciskom. - Po to jest sądem, aby nie podlegać politycznej presji - podsumowuje.

Warto również zaznaczyć, że lista stawianych zarzutów stawianych Władimirowi Putinowi może się powiększyć. Media wielokrotnie donosiły nie tylko o przesiedleniach, ale także o zbrodniach w Buczy i Irpieniu oraz gwałtach dokonywanych przez rosyjskich żołnierzy na Ukrainkach.

Z prawnego punktu widzenia wszystkie zbrodnie wymagają rzetelnego udokumentowania. Jeżeli istnieją dowody, że takie zdarzenia miały miejsce i że określone osoby ponoszą za nie odpowiedzialność, nic nie stoi na przeszkodzie, by wydać nowe nakazy aresztowania lub rozszerzyć zakres już wydanych. Dowody te jednak nie są podawane do publicznej wiadomości - mówi prof. Piotr Hofmański.

Jak podawał Uniwersytet Jagielloński w swojej analizie nakazu aresztowania Putina, "istnieją uzasadnione podstawy, by twierdzić, że obydwie te osoby (Putin i jego komisarz przyp. red.) są indywidualnie odpowiedzialne za zbrodnię wojenną bezprawnej deportacji i przesiedlenia do Rosji części ludności cywilnej".

"W tym miejscu nasuwa się pytanie, dlaczego nakaz aresztowania dotyczy wskazanej wyżej zbrodni i do niej się ogranicza. Wydaje się, że po prostu na tym etapie postępowania udało się zebrać mocne dowody na popełnienie tej właśnie zbrodni, w tym w szczególności uprawdopodobnić, iż Putin jest osobą, która popełnia ten konkretny czyn" - analizowali dr hab. Brygida Kuźniak i dr hab. Marcin Marcinko z Katedry Prawa Międzynarodowego Publicznego UJ.

Głównym problemem, jaki stwarza dla Władimira Putina nakaz aresztowania wystawiony przez MTK, to ograniczenia jeśli chodzi o podróże międzynarodowe. Widać to były w przypadku Alaski. Wybór padł akurat na nią, bowiem samolot z rosyjskim dyktatorem mógł od razu przemieścić się z Rosji do USA.

Trudności w podróżowaniu Władimira Putina wynikają z faktu, że wszystkie państwa będące stronami Statutu Rzymskiego mają prawny obowiązek współpracy z Trybunałem. Oznacza to, że są zobowiązane aresztować osobę ściganą nakazem aresztowania, jeśli ta znajdzie się na ich terytorium. Dlatego konieczna jest ostrożność przy wyborze kierunków podróży. Do tej organizacji należy 125 państw, w tym wszystkie kraje europejskie z wyjątkiem Białorusi - wskazuje prof. Hofmański.

Nasz rozmówca dostrzega jednak także konsekwencje polityczne.

Jeśli ktoś uchodzi za osobę podejrzaną o popełnienie poważnych zbrodni wojennych, ciąży na nim określone piętno. Wielu polityków wzbrania się wówczas przed bezpośrednimi kontaktami z taką osobą, co jest w pełni zrozumiałe - dodaje były prezes MTK.