Rękopisy Chopina w Arktyce. Trafią do "Biblioteki Końca Świata"

• W czwartek, 26 lutego, Instytut Chopina złoży drugi depozyt w Arctic World Archive na Svalbardzie.
• Na dziewięciu nośnikach znajdą się cyfrowe kopie rękopisów i korespondencji Chopina oraz zbiory z polskich instytucji.
• Archiwizacja wykorzysta nośniki piqlFilm, projekt współfinansuje program FERC z dofinansowaniem ponad 46 mln zł.

Ceremonia złożenia depozytu w Arctic World Archive (AWA) zaplanowana jest na czwartek, 26 lutego, w Longyearbyen na norweskim archipelagu Svalbard. W wydarzeniu wezmą udział inni depozytariusze i przedstawiciele UNESCO, a program uzupełni recital chopinowski Krzysztofa Wiercińskiego. Jak podaje Polska Agencja Prasowa, to drugi krok Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina (NIFC) w kierunku długoterminowego zabezpieczenia najcenniejszych zbiorów. Kierownik Działu Informacji Naukowej NIFC dr Marcin Konik podkreśla wagę przedsięwzięcia.

Polska dołączy do grona państw, które w kompleksowy sposób zabezpieczają swoje dziedzictwo kulturowe poprzez digitalizację, a następnie wieloletnią archiwizację - zaznaczył.

Dodał, że kluczowe jest nie tylko to, na czym zapisano dane, ale też gdzie będą przechowywane. Archiwum mieści się w zamkniętej kopalni głęboko pod ziemią, gdzie panują stabilne warunki klimatyczne sprzyjające wielowiekowej archiwizacji. AWA działa od 2017 r. i gromadzi cyfrowe kopie bezcennych zbiorów, m.in. manuskrypty z Biblioteki Watykańskiej czy reprodukcje dzieł Rembrandta i Muncha. Z zasobów korzystają również instytucje kultury i firmy technologiczne przechowujące kluczowe dokumenty oraz kody źródłowe.

Tym razem NIFC zdeponuje dziewięć nośników z kopiami rękopisów Fryderyka Chopina oraz jego korespondencji. Oryginały znajdują się w Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie. W 2024 r. instytut złożył już pierwszy nośnik z kopiami autografów kompozytora; pliki umieszczono na tzw. polskiej półce, obok dzieł Wisławy Szymborskiej i Olgi Tokarczuk. Dr Marcin Konik zwraca uwagę na kontekst czasu.

Znaczenie Archiwum Arktycznego jest ogromne, szczególnie w obliczu obecnych zawirowań geopolitycznych - powiedział.

Zdeponowane zostaną także rezultaty unijnego projektu "Dziedzictwo muzyki polskiej w otwartym dostępie". To cyfrowe kopie rękopisów i druków muzycznych z wybranych polskich bibliotek, archiwów i muzeów. Zasoby pochodzą m.in. z Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego, Archiwum Kapituły Katedralnej na Wawelu i Muzeum Czartoryskich w Krakowie oraz Biblioteki Gdańskiej PAN. Dzięki temu zabezpieczone zostaną najcenniejsze zbiory polskich bibliotek muzycznych.

Depozyty zapisane będą na nośnikach piqlFilm. To optyczne, analogowe nośniki do długoterminowego przechowywania danych, które utrwalają informacje jednocześnie w formie cyfrowej i wizualnej. Rozwiązanie umożliwia także zakodowanie instrukcji odzyskania danych na wypadek zaniku określonych technologii. Nośniki powstają z folii poliestrowej z warstwą żelatyny zawierającą światłoczułe halogenki srebra i można je traktować jako ulepszone mikrofilmy.

Testy naukowe wskazują, że przy stałych warunkach piqlFilm pozwala przechowywać dane nawet powyżej tysiąca lat. Taśma trafia najpierw do aluminiowego, a potem plastikowego pojemnika. Lokalizacja archiwum w strefie zdemilitaryzowanej, wynikającej z traktatu spitsbergeńskiego z 1920 r., wzmacnia bezpieczeństwo depozytów; w sąsiedztwie AWA działa Svalbard Global Seed Vault, globalny bank nasion.

Tegoroczny depozyt finansowany jest z programu FERC w projekcie NIFC "Polska kultura muzyczna w perspektywie europejskiej – źródła i konteksty". Wartość dofinansowania przekracza 46 mln zł. Według dr. Marcina Konika coraz więcej instytucji kultury decyduje się na zdeponowanie kopii cyfrowych w AWA, aby uchronić je przed bezpowrotną utratą.

Źródło: PAP