Tkwiła w ziemi 4 tys. lat. Przełomowe odkrycie w Uzbekistanie

• W Uzbekistanie odnaleziono czaszkę dziecka sprzed 4 tys. lat ze śladami trepanacji.
• Znalezisko pochodzi z cywilizacji Oxus i jest uważane za najstarszy taki dowód chirurgii w Azji Centralnej.
• Naukowcy zwracają uwagę na wysoki poziom wiedzy anatomicznej w starożytnych społeczeństwach tej części świata.

Według PAP, szczątki dzieci datowane są na końcówkę III tysiąclecia p.n.e. i przypisuje się je cywilizacji Oxus, zwanej też Baktryjsko-Margiańskim Kompleksem Archeologicznym. Kultura ta rozwijała się na rozległych obszarach dzisiejszego Uzbekistanu, Turkmenistanu, Afganistanu, Tadżykistanu i Iranu między 2300 a 1700 r. p.n.e. Wyniki badań pokazują, że już wtedy mieszkańcy Azji Centralnej posiadali zaawansowaną wiedzę praktyczną na temat ludzkiego ciała.

Zespół badaczy ustalił, że zabieg przeprowadzono przy użyciu narzędzi z kamienia lub kości. Chociaż powód operacji nie został jednoznacznie wyjaśniony, naukowcy sugerują, że takie interwencje mogły być próbą leczenia urazów, epilepsji albo innych poważnych schorzeń neurologicznych. Czaszka z wyciętym fragmentem stanowi dowód umiejętności medycznych, ale także skłania do nowych pytań o motywacje tych działań.

Kierujący wykopaliskami profesor Enrico Ascalone z Uniwersytetu Salento podkreślił, że znalezisko z Dżarkutan rzuca nowe światło na poziom rozwoju starożytnej medycyny w Azji Centralnej. – Odkrycie rodzi nowe pytania o kwalifikacje osób wykonujących takie zabiegi i przyczyny podjęcia ryzykownej operacji na dziecku – zauważył archeolog, cytowany przez PAP. Badacze nie wykluczają również motywów rytualnych, gdyż w prehistorycznych społecznościach medycyna często łączyła się z praktykami obrzędowymi.

Fachowcy planują pogłębić analizy antropologiczne i paleogenetyczne w poszukiwaniu nowych odpowiedzi. Odkrycie z Uzbekistanu jeszcze bardziej podkreśla rolę dawnych mieszkańców Azji Środkowej w kształtowaniu historii nie tylko regionu, ale również całej Azji.

Jak komentuje portal Times of Central Asia, wykopaliska pokazują, że starożytne społeczeństwa tego rejonu miały duży wpływ na rozwój ludzkości. W ubiegłym roku na tych samych terenach archeolodzy odnaleźli ślady uprawy dzikiego jęczmienia pochodzące sprzed ponad 9 tys. lat.

Eksperci oceniają, że to najnowsze znalezisko podważa dotychczasowe przekonania o roli tzw. Żyznego Półksiężyca w początkach rolnictwa, podkreślając znaczenie Azji Centralnej w historii cywilizacji.