Wybory w Izraelu. Wszystko, co musisz wiedzieć

• W Izraelu odbywają się pierwsze wybory parlamentarne od ataku Hamasu z 7 października 2023 r. i wojny w Strefie Gazy.
• Żaden z dwóch głównych kandydatów nie ma znaczącej przewagi w sondażach.
• Kim są kandydaci? Jakie są 4 możliwe scenariusze po wyborach? Co główni rywale mówią o Palestynie? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdziecie poniżej.

Głównymi rywalami są Binjamin Netanjahu, lider prawicowej partii Likud, premier w latach 1996-99, 2009-21 i ponownie od 2022, oraz Gadi Eisenkot, były szef sztabu generalnego izraelskiej armii, który stoi na czele centrowej partii Yashar. Eisenkot po raz pierwszy ubiega się o stanowisko szefa rządu.

Zanim stali się politycznymi rywalami, Netanjahu i Eisenkot przez lata współpracowali. Po ataku Hamasu na Izrael z 7 października 2023 r. Eisenkot dołączył do nadzwyczajnego gabinetu wojennego premiera. Wspólnie uczestniczyli w podejmowaniu decyzji dotyczących wojny w Strefie Gazy. Z czasem ich drogi się rozeszły - Eisenkot uznał, że Netanjahu zaczął przedkładać własne przetrwanie polityczne nad interesy Izraela.

Podczas wojny w Gazie zginął syn Eisenkota, Gal.

Głosowanie odbywa się we wtorek, 27 października 2026 r. Większość lokali wyborczych jest otwarta od godz. 7 do 22 czasu lokalnego, czyli od godz. 6 do 21 w Polsce. Po zamknięciu lokali, a więc zaraz po godz. 21:00 czasu polskiego, izraelskie stacje telewizyjne mają opublikować pierwsze sondaże exit poll.

Wstępne wyniki mogą pojawić się jeszcze tego samego wieczoru, a ostateczne oficjalne wyniki mają zostać opublikowane 4 listopada.

To pierwsze wybory parlamentarne w Izraelu od ataku Hamasu z 7 października 2023 r., w wyniku którego zginęło ok. 1,2 tys. ludzi. W odpowiedzi na atak Izrael rozpoczął wojnę w Strefie Gazy, w której śmierć poniosło ponad 74 tys. osób.

Izraelskie służby i sam premier mieli wcześniej, przed 7 października, wiedzieć o zagrożeniu, ale je zignorowali. I to właśnie zaniedbania w zakresie bezpieczeństwa były jednym z głównych wątków kampanii wyborczej.

W przedwyborczych sondażach partie Netanjahu i Eisenkota idą łeb w łeb. 23 października Kanał 11 opublikował sondaż firmy Kantar, według którego partia Yashar (centrowo-liberalne ugrupowanie z Eisenkotem na czele) może liczyć na 22 miejsca w 120-osobowym Knesecie, a Likud (główna prawicowa partia, której przewodzi Netanjahu) - na 20. Równie małe różnice widać w innych badaniach. Również 23 października Kanał 12 opublikował sondaż firmy Midgam, w którym podział miejsc w Knesecie rozkłada się 23-21 na korzyść partii Eisenkota.

Jednocześnie żaden z głównych obozów nie miał zapewnionej większości w 120-osobowym parlamencie. Do rządzenia w Knesecie potrzeba 61 miejsc. Według ostatnich badań blok Netanjahu (jego trzon stanowią, poza Likudem, ugrupowania Shas, UTJ oraz skrajnie prawicowe Otcma Jehudit, Partia Religijnego Syjonizmu i Noan) miał około 50 mandatów, a główne partie opozycji – od 52 do 56 (poza ugrupowaniem Yashar są w nim m.in. Jesz Atid, Nasz Dom Izrael i Demokraci). Dlatego niezależnie od tego, kto wygra, najprawdopodobniej będzie musiał pójść na ustępstwa i porozumieć się z mniejszymi partiami.

Jednym z głównych tematów kampanii było rozliczenie błędów, które doprowadziły do ataku Hamasu z 7 października 2023 r. Eisenkot domaga się powołania państwowej komisji śledczej.

Inny ważny temat: obowiązkowa służba wojskowa ultraortodoksyjnych Żydów. Obecnie są oni z niej zwolnieni. Eisenkot opowiada się za powszechnym poborem i ograniczeniem zwolnień, podczas gdy Netanjahu musi uwzględniać żądania swoich religijnych sojuszników, którzy sprzeciwiają się likwidacji dotychczasowych przywilejów.

Obaj politycy sprzeciwiają się utworzeniu niepodległego państwa palestyńskiego w obecnych warunkach.

Eisenkot powiedział 11 października 2026 r. Kanałowi 7: - Moje stanowisko w kwestii palestyńskiej pozostaje niezmienne: zasada dwóch państw dla dwóch narodów jest błędem.

Jednocześnie Eisenkot sprzeciwia się aneksji palestyńskich terytoriów. W tym samym wywiadzie z 11 października mówił: - Uważam, że aneksja 2,8 miliona Palestyńczyków na Zachodnim Brzegu i kolejnych dwóch milionów w Strefie Gazy byłaby katastrofą dla Izraela. Nie chcę tego.

Netanjahu wielokrotnie w ostatnich latach podkreślał, że państwo palestyńskie nie powstanie. 23 sierpnia 2026 r. mówił: - Dopóki jestem premierem, nie będzie państwa palestyńskiego kontrolowanego przez Iran - ani w Strefie Gazy, ani w Judei i Samarii (inna, biblijna nazwa Zachodniego Brzegu - przyp. red.).

Na sytuację polityczną Netanjahu wpływa również trwający od 2020 roku proces korupcyjny. Premier odpowiada przed sądem w trzech sprawach dotyczących zarzutów oszustwa i nadużycia zaufania, a w jednej z nich także przyjmowania łapówek. Netanjahu nie przyznaje się do winy i odrzuca wszystkie oskarżenia. Wieloletni proces pozostaje jednym z najbardziej kontrowersyjnych tematów izraelskiej polityki i pogłębia podziały między zwolennikami a przeciwnikami premiera.

Netanjahu chce utrzymać bliskie relacje z Donaldem Trumpem i kontynuować twardą politykę wobec Iranu, w tym działania mające osłabić jego program nuklearny. Ważne pozostaje też bezpieczeństwo żeglugi w cieśninie Ormuz, kluczowej dla światowych dostaw ropy.

Gadi Eisenkot również chce powstrzymać Iran przed zdobyciem broni jądrowej i podkreśla znaczenie współpracy z sojusznikami. Zapowiada poprawę relacji z USA i Europą. Nie przedstawił jednak konkretnego planu dotyczącego cieśniny Ormuz.

Po wyborach w Izraelu możliwe są cztery główne scenariusze.

1. Utrzymanie władzy przez Netanjahu - umiarkowanie prawdopodobne. Dotychczasowy premier może stworzyć kolejny rząd z partiami prawicowymi i religijnymi. Przytoczone wyżej sondaże wskazują jednak, że jego obóz może mieć trudności ze zdobyciem większości parlamentarnej.

2. Rząd Gadiego Eisenkota – umiarkowanie prawdopodobny. Lider centrowej opozycji ma szansę przejąć władzę, ale musiałby porozumieć się z ugrupowaniami o różnych poglądach, a być może także uzyskać poparcie partii arabskich.

3. Szeroka koalicja – mało prawdopodobna. Teoretycznie możliwe jest utworzenie rządu łączącego część ugrupowań obecnej koalicji i opozycji. Głębokie podziały polityczne oraz sprzeciw wobec współpracy z Netanjahu znacznie utrudniają jednak takie rozwiązanie.

4. Polityczny impas i kolejne wybory - bardzo realne. Jeśli żadnemu z liderów nie uda się zbudować większości zdolnej do utworzenia rządu, Izrael mogą czekać długotrwałe, ciągnące się miesiącami negocjacje, a w ostateczności ponowne wybory.