Miała wypływać z Edenu. Naukowcy odtworzyli historię rzeki Eufratu

• Badanie opublikowane w "Nature Geoscience" wskazuje, że współczesny Eufrat powstał ok. 1,6 mln lat temu.
• Wcześniej przez obszar dzisiejszej Turcji i Syrii płynęły osobno Paleo-Murat i Paleo-Karasu.
• Naukowcy oparli analizę na obrazach sejsmicznych, danych satelitarnych, mapach geologicznych i osadach spod Morza Śródziemnego.

Rzeka Eufrat została wymieniona w Księdze Rodzaju jako jedna z czterech rzek wypływających z Ogrodu Eden – raju, w którym według Biblii mieli żyć Adam i Ewa. Mimo jej kluczowego znaczenia zarówno dla tradycji biblijnej, jak i rozwoju starożytnych cywilizacji Mezopotamii, naukowcy od dawna nie potrafili dokładnie ustalić, jak powstała.

Niektórzy badacze sądzili, że wywodzi się ona z pojedynczej rzeki uchodzącej do Morza Śródziemnego lub dawnych jezior na terenie dzisiejszej Turcji. Inni sugerowali, że kończyła swój bieg gdzieś na Półwyspie Arabskim. Nowe badanie, opublikowane 1 czerwca w czasopiśmie "Nature Geoscience", pozwoliło odtworzyć ewolucję rzeki na przestrzeni milionów lat.

Aby odkryć tajemnicę powstania rzeki, zespół naukowców wykorzystał obrazowanie sejsmiczne, obserwacje satelitarne, mapowanie geologiczne oraz analizę osadów zalegających pod Morzem Śródziemnym. Dzięki temu badaczom po raz pierwszy udało się odtworzyć kolejne etapy rozwoju Eufratu.

Po analizie danych sejsmicznych Andrew Madof, geolog pracujący dla Chevronu wspólnie ze swoimi współpracownikami przeanalizował geologiczne mapy regionu. Wynikało z nich, że do basenu Morza Śródziemnego wpływały kiedyś dwie wielkie rzeki: północna Paleo-Karasu i południowa Paleo-Murat. Obie nazwano od ich współczesnych odpowiedników, które dziś są dopływami Eufratu. Zespół wykorzystał również modelowanie komputerowe, aby oszacować wielkość obu rzek. Według Madofa były one gigantyczne w porównaniu ze współczesnymi rzekami regionu.

Paleo-Karasu była większa od Nilu pod względem przepływu i ilości transportowanych osadów, natomiast Paleo-Murat była większa niż dzisiejsze Tygrys i Eufrat razem wzięte – podkreśla badacz, cytowany przez "National Geographic".

Naukowcy szacują, że dawne rzeki zasilały śródziemnomorski basen jedynie przez około 120 tys. lat. Następnie krajobraz regionu zaczął się zmieniać pod wpływem procesów tektonicznych. W efekcie wody popłynęły w innym kierunku, a oba systemy rzeczne zlały się w jeden, który ostatecznie znalazł ujście w Zatoce Perskiej.

Badacz zaznacza jednak, że przedstawione wnioski opierają się głównie na modelach komputerowych oraz analizie danych sejsmicznych, a nie na bezpośrednich badaniach w terenie. Oznacza to, że przebieg dawnych rzek nie został jeszcze potwierdzony z całkowitą pewnością. Naukowcy podkreślają, że dodatkowe analizy próbek geologicznych mogłyby zweryfikować ich ustalenia.

Eufrat odegrał kluczową rolę w kształtowaniu zarówno krajobrazu, jak i historii ludzkości. Naukowcy wskazują, że bez połączenia starożytnych rzek Paleo-Karasu i Paleo-Murat mogłyby nie powstać warunki, które później umożliwiły rozwój pierwszych cywilizacji Żyznego Półksiężyca.

Wszystkie elementy tego, co dziś nazywamy nowoczesną cywilizacją, narodziły się właśnie tam - dodał naukowiec.