Wystawił zabytek z 1953 roku na OLX. Sensacyjne odkrycie pod Warszawą

Jak informuje "Gazeta Wyborcza", w Kobyłce koło Warszawy natrafiono na nietypowy zabytek: zniszczoną makietę wagonu metra z lat 50. XX wieku. Obiekt, przez lata zapomniany, został wystawiony na portalu ogłoszeniowym OLX za 2400 zł. Choć wygląda jak zwykły wrak, w rzeczywistości jest to fragment jedynego egzemplarza modelu wykonanego w 1953 roku w skali 1:1.

Zdaniem prof. Andrzeja Zawistowskiego, historyka i autora książki "Stacja Plac Dzierżyńskiego, czyli metro, którego Warszawa nie zobaczyła", to sensacyjne znalezisko.

To nie złoty pociąg, ale… Pod Warszawą odnalazła się jedyna stworzona makieta wagonu metra z lat 50. Tak miało wyglądać stołeczne metro w 1956 r. – komentuje w rozmowie z "Gazetą Wyborczą".

Odnaleziony fragment makiety to ślad po niezrealizowanej inwestycji, której początki sięgają lat 50. XX wieku. Ówczesne władze planowały budowę głębokiego metra, które miało połączyć Targówek z centrum Warszawy tunelem biegnącym pod Wisłą. Projekt ostatecznie porzucono w 1957 roku, choć niektóre jego elementy - jak szyby i niedokończone korytarze - przetrwały w różnych punktach miasta. Część z nich natrafiła na światło dzienne dopiero przy okazji późniejszych prac budowlanych.

Zgodnie z informacjami z tygodnika "Stolica" z 1953 roku, odnaleziona makieta miała służyć zarówno jako pomoc projektowa, jak i element propagandy sukcesu. Powstała w poznańskiej Fabryce Cegielskiego (w czasach PRL-u nazwanej imieniem Stalina). Wagon, jak podawała ówczesna prasa, miał szerokie przejścia, miękkie siedzenia i nowoczesne, automatyczne drzwi. Pojazd miał być trzy razy szybszy od tramwaju i przewozić warszawiaków z Żoliborza na Mokotów w zaledwie dziesięć minut.

Polscy konstruktorzy wykonali makietę wagonu Metro w skali 1:1. Szerokie przejścia, miękkie siedzenia zapewnią maksimum wygody - zachwalała "Stolica".

Model wagonu miał być dostępny do zwiedzania i oceny przez mieszkańców stolicy. Jednak wraz z porzuceniem inwestycji także i sama makieta popadła w zapomnienie. Do dziś przetrwał tylko jej fragment - około jednej trzeciej pierwotnej długości. Obecnie zalega w krzakach w Kobyłce, wystawiona na sprzedaż jako "stary wagon kolejowy wymagający renowacji".

Sprzedający opisał go jako: "unikalny dodatek do kolekcji", dodając, że "zachował cały dach, choć wnętrze wymaga doposażenia". Przyznał też, że nie ma ławek i widoczne są ślady rdzy. W ogłoszeniu nie wskazano jednak, jak właściciel wszedł w posiadanie tak nietypowego obiektu.

Jak informuje profil "Historia Metra w Warszawie" prowadzony przez Jakuba Jastrzębskiego - autora książki "Sto lat warszawskiego metra. Od pomysłu do realizacji" - aukcja cieszyła się ogromnym zainteresowaniem. Wystawca, prawdopodobnie zaskoczony rozgłosem, najpierw podniósł cenę, a następnie całkowicie ją wycofał. Ostatecznie miał zadeklarować, że skontaktuje się z odpowiednimi instytucjami – Metrem Warszawskim i Muzeum Kolejnictwa.

Sprawą zainteresowała się już miejska spółka. Rzeczniczka Metro Warszawskie, Anna Bartoń, przekazała "Gazecie Wyborczej": - Otrzymaliśmy tę informację. Zobaczymy, jakie będą dalsze kroki. To jedyne, co mogę powiedzieć w tej chwili.

Dziś trudno powiedzieć, jaka przyszłość czeka odnalezioną makietę. Z jednej strony to zardzewiały wrak, z drugiej - bezcenny kawałek historii stołecznej komunikacji miejskiej. Entuzjaści tematu nie mają wątpliwości: warto zadbać o to, by model został zabezpieczony i udostępniony publiczności.

Jeśli trafi w ręce odpowiednich instytucji, może wreszcie doczeka się miejsca, jakie mu się należy - jako świadectwo nie tylko inżynierskiej myśli tamtych czasów, ale też niezrealizowanych ambicji i realiów epoki, w której miał powstać.