Wyrok dla Łukasza Żaka. Internauci ponad podziałami. Aż 79 proc.

Sąd skazał Łukasza Żaka na 20 lat więzienia. Zgodnie z orzeczeniem może ubiegać się o warunkowe zwolnienie po 15 latach. Sędzia orzekł też dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów, a ponadto zobowiązał skazanego do wpłaty 10 tys. zł na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej i do wypłaty zadośćuczynienia rodzinie ofiary wypadku w łącznej kwocie 900 tys. zł. Poszkodowanej w wypadku znajomej, Paulinie K., ma zapłacić 150 tys. zł.

Z raportu Res Futury, opisywanego przez PAP, wynika, że w dyskusji o wyroku dla Żaka rzadko dochodzi do typowego dla polskiego internetu sporu politycznego. Analitycy podkreślili, że temat ma w przeważającej mierze charakter apolityczny i skupia zarówno zwolenników, jak i krytyków rządu, a wątki dotyczące tzw. neosędziów czy krytyka obecnej ekipy rządzącej schodzą na dalszy plan.

Według badania ok. 79 proc. internautów uznało, że wymiar sprawiedliwości w tej sprawie zadziałał tak, jak powinien. Res Futura oceniła, że to nietypowy układ, w którym spór o sędziów i politykę zostaje wyparty przez temat, wobec którego niemal wszyscy wypowiadają się podobnie.

Pozostałe 21 proc. użytkowników internetu miało odmienne spojrzenie na orzeczenie. W tej grupie wyrok interpretowano jako pokazowy wyjątek, przy jednoczesnym przekonaniu, że system w praktyce sprzyja sprawcom dysponującym pieniędzmi.

Z analizy Res Futury wynika, że w internecie można wyróżnić pięć głównych narracji dotyczących wyroku. Największa, obejmująca ok. 39 proc. treści, sprowadza się do opinii, że kara pozostaje zbyt łagodna w stosunku do wagi czynu. Według autorów raportu takie komentarze krążą głównie na TikToku i Facebooku, często w emocjonalnym tonie, a część internautów idzie dalej, postulując dożywocie dla Żaka albo wzywając do przywrócenia kary śmierci.

Druga narracja (ok. 28 proc. publikacji) akcentuje, że sprawiedliwość w końcu zwyciężyła, a komentarze tego typu pojawiają się szczególnie pod medialnymi relacjami z sali sądowej. Trzecia (ok. 24 proc.) opiera się na porównaniach z głośną sprawą Sebastiana Majtczaka, który miał doprowadzić do wypadku na trasie A1, w którym zginęło małżeństwo z pięcioletnim synem. W tych wpisach internauci wskazują, że inni sprawcy byli traktowani łagodniej niż Żak.

Kolejne dwie narracje są mniejsze, ale wyraźne. Czwarta (ok. 10 proc.) koncentruje się na krytyce obrończyni oskarżonego, której część komentujących zarzuca rzekomy brak empatii. Piąta (ok. 4 proc.) dotyczy podważania legitymacji sędziego jako tzw. neosędziego; według analityków pojawia się ona w wąskim, spolaryzowanym politycznie środowisku na platformie X.

W raporcie wskazano też dominujące emocje towarzyszące reakcji na wyrok. Najczęściej pojawiał się gniew wobec sprawcy (ok. 58 proc.), który – jak opisali analitycy – wzmacnia m.in. nagranie jazdy z telefonem oraz brak okazanej skruchy podczas procesu. Internauci wyrażali także satysfakcję i ulgę (ok. 36 proc.), poczucie niesprawiedliwości systemowej (ok. 20 proc.), a rzadziej sarkazm i szyderstwo wobec sprawcy (ok. 9 proc.) oraz empatię wobec ofiar i ich rodziny (ok. 6 proc.).

Wśród oczekiwań użytkowników internetu Res Futura wymieniła przede wszystkim potrzebę wyrównania standardu kary w podobnych sprawach (ok. 18 proc.), apel o utrzymanie wyroku przez sąd apelacyjny (ok. 14 proc.) oraz postulat, by Żak odbył karę realnie przez wiele lat, bez przedwczesnego zwolnienia (ok. 11 proc.). Analitycy dodali, że zaufanie w tej sprawie koncentruje się wokół jednej osoby, a nie instytucji: wątek skupia się niemal wyłącznie na sędzim jako indywidualnym bohaterze, co – według autorów raportu – oznacza, że każde kolejne łagodne orzeczenie w podobnej sprawie może szybko odbudować nieufność, silniej niż wtedy, gdyby zaufanie rozkładało się na cały system sądownictwa.