Zakaz pokoleniowy wszedł w życie na Malediwach. Pierwszy kraj na świecie

Malediwy jako pierwszy kraj na świecie wprowadziły tzw. zakaz pokoleniowy, który ma całkowicie wyeliminować palenie wśród młodych ludzi. Nowelizacja ustawy o kontroli tytoniu, podpisana przez prezydenta Mohameda Muizzu 21 maja 2025 roku, zabrania sprzedaży i używania wyrobów tytoniowych osobom urodzonym po 1 stycznia 2007 roku.

Oznacza to, że obecni nastolatkowie oraz wszystkie kolejne roczniki nie będą już mogły legalnie sięgnąć po papierosa – nawet po osiągnięciu pełnoletności. Zakaz obejmuje również e-papierosy i waporyzatory. Przepisy weszły w życie 1 listopada.

W komunikacie opublikowanym na stronie prezydenta Malediwów podkreślono, że nowe przepisy są częścią "długofalowej polityki zdrowotnej mającej na celu stworzenie pokolenia wolnego od tytoniu". Ministerstwo Zdrowia w oświadczeniu cytowanym przez serwis Corporate Maldives dodało, że "zakaz pokoleniowy odzwierciedla silne zaangażowanie rządu w ochronę młodych ludzi przed szkodliwymi skutkami palenia".

Nowe prawo przewiduje surowe sankcje. Sprzedawcy mają obowiązek weryfikować datę urodzenia klientów, a sprzedaż osobie objętej zakazem może skutkować karą w wysokości nawet 50 000 rufii malediwskich (około 3 250 dolarów). Samo używanie papierosów elektronicznych czy waporyzatorów może być karane grzywną do 5 000 rufii (około 325 dolarów).

Decyzję pochwaliła Światowa Organizacja Zdrowia. W komunikacie regionalnego biura WHO dla Azji Południowo-Wschodniej podkreślono, że Malediwy "podjęły odważny i potrzebny krok w kierunku ochrony zdrowia publicznego".

Część analityków i organizacji zdrowotnych ostrzega, że całkowity zakaz bez oferowania legalnych alternatyw może prowadzić do rozwoju czarnego rynku wyrobów tytoniowych, a także że sam przepis — bez silnej edukacji i wsparcia — może nie wystarczyć, by realnie ograniczyć palenie.

Takie zastrzeżenia przedstawiła m.in. Coalition of Asia Pacific Tobacco Harm Reduction Advocates (CAPHRA), organizacja działająca na rzecz redukcji szkód związanych z nikotyną w krajach Azji i Pacyfiku, w raporcie cytowanym przez branżowy portal Planet of the Vapes.

Nie jest jednak jasne, czy zakaz obejmuje również turystów — część źródeł lokalnych wskazuje, że ograniczenie dotyczy głównie mieszkańców, natomiast inne ostrzegają, że ograniczenia nie będą stosowane wobec przyjezdnych.

Pomysł zakazu pokoleniowego nie jest nowy. W 2022 roku podobną ustawę przyjęła Nowa Zelandia, która planowała zakazać sprzedaży tytoniu osobom urodzonym 1 stycznia 2009 roku lub później.

Po zmianie rządu w 2024 roku przepisy zostały jednak uchylone jeszcze przed wejściem w życie. Władze w Wellington tłumaczyły decyzję m.in. obawami o rozwój czarnego rynku i spadek wpływów z podatków od sprzedaży tytoniu.