Polski wizjoner i jasnowidz. Przepowiedział, co nas czeka. W sam punkt

Choć sam nie stworzył żadnego wynalazku, nieustannie przesuwał granice ludzkiej wyobraźni, przewidując wiele współczesnych urządzeń. W przypadającą w ten weekend setną rocznicę urodzin Stanisława Lema przypominamy technologie, o których słynny pisarz wspominał w swojej twórczości, zanim zaczęli o nich myśleć naukowcy i konstruktorzy.

Stanisław Lem przewidział powstanie tyc urządzeńStanisław Lem
Źródło zdjęć: © East News | Danuta Węgiel
Adam Gaafar

Książki urodzonego we Lwowie polskiego pisarza science fiction zostały przetłumaczone na ponad 40 języków. Łącznie jego publikacje osiągnęły nakład ponad 30 mln egzemplarzy, a przez pewien czas był on najbardziej poczytnym nieanglojęzycznym pisarzem tworzącym w gatunku fikcji naukowej. Wiele wizji opisanych przez Stanisława Lema wynikało z jego wnikliwych obserwacji.

Opierając się na ówczesnym stanie wiedzy, prawach rządzących nauką oraz regule, zgodnie z którą postęp technologiczny musi dążyć do zaspokojenia ludzkich potrzeb, trafnie przewidział powstanie urządzeń, bez których dziś nie wyobrażamy sobie życia. Poniżej przedstawiamy kilka z nich.

Wirtualna rzeczywistość

Już ponad pół wieku temu Lem przewidział technologię VR (ang. virtual reality), którą nazwał fantomatyką. W wydanej po raz pierwszy w 1964 r. książce "Summa technologiae", będącej zbiorem esejów filozoficznych dotyczących rozwoju technologii, pisarz zaprezentował maszynę zwaną fantomatonem. Według wizji Lema, miała ona tworzyć alternatywne rzeczywistości, przypominające realny świat.

Pisarz prognozował, że będzie to technologia, która z czasem może stać się wielopoziomowa. Zgodnie z tą koncepcją po opuszczeniu jednego alternatywnego świata, niekoniecznie wracało się do tego "realnego", lecz przechodziło się do kolejnej symulacji. Warto zauważyć, że opisy wirtualnej rzeczywistości, spotykane w esejach i powieściach Lema, przypominają żywo to, co przedstawiono w filmie "Matrix" oraz serialu "Westworld".

Smartfony

Lem przypuszczał, że prędzej czy później technologia musi rozwinąć się w kierunku małych, przenośnych urządzeń, ułatwiających ludziom komunikację oraz zapewniających dostęp do ważnych informacji. W opowiadaniu "Obłok Magellana" z 1955 r. pojawił się opis kieszonkowego odbiornika. Pod wieloma względami urządzenie to przypominało współczesne smartfony.

Posługujemy się nim dziś, nie myśląc wcale o sprawności i potędze tej olbrzymiej, niewidzialnej sieci opasującej glob; (…) ileż razy każdy z nas sięgał po kieszonkowy odbiornik i wywoławszy centralę Biblioteki Trionowej wymieniał pożądane dzieło, by w ciągu sekundy mieć je już przed sobą na ekranie telewizora – pisał Lem.

Internet oraz… Google

W "Obłoku Magellana" pojawił się również opis wielkiej bazy ogólnodostępnych danych. W wydanych w 1957 r. "Dialogach" Lem wspominał z kolei o państwowych, kontynentalnych, a potem również planetarnych sieciach komputerowych. Zgadza się – pisarz przewidział powstanie Internetu.

Lem zdawał sobie sprawę, że korzystanie z ogromnej bazy danych będzie wymagało stworzenia "wirtualnego magazynu", który nazwał właśnie Biblioteką Trionową. Każdy człowiek miał posiadać mały "telewizorek", do którego mógł sobie zażyczyć "przelania" dowolnych danych. Dziś podobną funkcję pełni znana wszystkim wyszukiwarka Google.

Wybrane dla Ciebie
Wyniki Lotto 06.12.2025 – losowania Lotto, Lotto Plus, Multi Multi, Ekstra Pensja, Ekstra Premia, Mini Lotto, Kaskada
Wyniki Lotto 06.12.2025 – losowania Lotto, Lotto Plus, Multi Multi, Ekstra Pensja, Ekstra Premia, Mini Lotto, Kaskada
Polska przegrywa z Holandią w MŚ piłkarek ręcznych. Koniec szans na awans
Polska przegrywa z Holandią w MŚ piłkarek ręcznych. Koniec szans na awans
Wyszło, o czym pisała w sieci. Zaginięcie 21-letniej Oksany w Gdańsku
Wyszło, o czym pisała w sieci. Zaginięcie 21-letniej Oksany w Gdańsku
Ale wstyd! Kobieta nie wiedziała, że jest nagrywana
Ale wstyd! Kobieta nie wiedziała, że jest nagrywana
Przeszedł do historii. Nikt jeszcze nie wykonał takich skoków
Przeszedł do historii. Nikt jeszcze nie wykonał takich skoków
Mundial 2026. Poznaliśmy terminarz i godziny meczów. O której zagrają Polacy, jeśli awansują?
Mundial 2026. Poznaliśmy terminarz i godziny meczów. O której zagrają Polacy, jeśli awansują?
Władimir Semirunnij z nowym rekordem Polski w łyżwiarstwie szybkim. Co za wynik
Władimir Semirunnij z nowym rekordem Polski w łyżwiarstwie szybkim. Co za wynik
Gwiazdor sportu oskarżony o włamanie i napaść. Sąd uznał go za winnego
Gwiazdor sportu oskarżony o włamanie i napaść. Sąd uznał go za winnego
Od poniedziałku się zacznie. Strażnicy leśni zapowiadają kontrole
Od poniedziałku się zacznie. Strażnicy leśni zapowiadają kontrole
Poszła na grzyby w grudniu, pokazała efekty. "Zazdroszczę"
Poszła na grzyby w grudniu, pokazała efekty. "Zazdroszczę"
Żołnierka walczy o sprawność. Misję do Libanu przerwała nagła choroba
Żołnierka walczy o sprawność. Misję do Libanu przerwała nagła choroba
Matty Cash znowu błyszczy. Aston Villa wygrywa z Arsenalem
Matty Cash znowu błyszczy. Aston Villa wygrywa z Arsenalem