Cukry, pył i "kosmiczny plastik". Naukowcy analizują próbki z Bennu

• W próbkach z Bennu wykryto rybozę i glukozę; to pierwsze takie znalezisko spoza Ziemi.
• Zidentyfikowano elastyczny materiał podobny do gumy, określany jako „kosmiczny plastik”.
• W próbkach jest sześć razy więcej pyłu z supernowych niż w innych badanych materiałach.

Sonda OSIRIS-REx pobrała materiał z powierzchni Bennu w 2020 roku. Kapsuła z próbkami dotarła na Ziemię w 2023 r. Analizy trwają w laboratoriach NASA i w ośrodkach partnerskich. Jak podaje Polska Agencja Prasowa, badacze zwracają uwagę na zaskakującą różnorodność składu: od cząsteczek istotnych dla życia po ślady materii sprzed narodzin Układu Słonecznego.

Zespół Yoshihiro Furukawy z Uniwersytetu Tohoku wykrył w próbkach dwa cukry: rybozę (pięciowęglową) oraz glukozę (sześciowęglową). To pierwsza detekcja tych związków w materiale pochodzącym spoza Ziemi. Wcześniej w Bennu potwierdzono m.in. aminokwasy i zasady nukleinowe, a także fosforany, co razem tworzy katalog cegiełek biomolekuł. Naukowcy wskazują, że w tych próbkach nie znaleziono deoksyrybozy, co może sugerować większą powszechność rybozy we wczesnym Układzie Słonecznym.

Odnalezienie rybozy wspiera hipotezę „świata RNA”, zgodnie z którą pierwsze formy życia mogły bazować na RNA jako nośniku informacji i katalizatorze reakcji. Dodatkowo obecność glukozy – kluczowego źródła energii dla organizmów na Ziemi – zwiększa wagę odkrycia. Według autorów publikacji wszystkie komponenty potrzebne do powstania cząsteczki RNA są obecne na Bennu, co poszerza kontekst badań nad pochodzeniem życia.

Druga analiza, prowadzona przez Scotta Sandforda z NASA Ames Research Center oraz Zacka Gainsfortha z University of California, opisuje nieznany wcześniej w kosmicznych skałach materiał elastyczny, półprzezroczysty, który po napromieniowaniu staje się kruchy. Skład chemiczny zawiera grupy podobne do poliuretanu, a sama struktura jest bogata w azot i tlen. Naukowcy mówią o "kosmicznym plastiku", podkreślając jednocześnie bardziej chaotyczną budowę niż w przypadku ziemskich polimerów.

Badacze przypuszczają, że materiał mógł uformować się we wczesnej historii Układu Słonecznego, gdy ciało macierzyste Bennu uległo rozgrzaniu. Tak złożone cząsteczki mogły pełnić rolę prekursorów ważnych w chemii przedbiotycznej. Eksperymenty pokazały, że substancja zachowuje się jak zużyta guma lub miękki plastik, co stanowi unikatową cechę na tle dotychczas badanych próbek meteorytów i planetoid.

Trzeci zespół, kierowany przez Ann Nguyen z NASA Johnson Space Center, zidentyfikował w próbkach ziarna przedsłoneczne – materiał powstały przed uformowaniem Układu Słonecznego. Co istotne, w dwóch różnych typach skał z Bennu wykryto sześć razy więcej pyłu pochodzącego z supernowych niż w innych analizowanych próbkach z kosmosu. Może to świadczyć, że macierzyste ciało Bennu rodziło się w rejonie dysku protoplanetarnego wzbogaconym produktami wybuchów masywnych gwiazd.

Taka anomalia składu sugeruje inne warunki formowania się materiału Bennu niż w typowych chondrytach. Wnioski te wpisują się w szerszy obraz, który budują równoległe analizy organicznych składników w próbkach. Połączenie "kosmicznego plastiku", cukrów i ziaren sprzed narodzin Układu Słonecznego tworzy spójny scenariusz bogatego, chemicznie zróżnicowanego otoczenia, z którego powstawały wczesne planetoidy.

Źródło: PAP