Wysokie temperatury, chłodne relacje. Zaskakujące wyniki badań

• Mobilność w upały spada nawet o 10 proc., a w gorące popołudnia o 20 proc.
• Najmocniej ograniczają aktywność osoby starsze; różnice między płciami nie są istotne.
• Niższe dochody wiążą się z mniejszym ograniczaniem wyjść, co zmniejsza mieszanie się klas społecznych.

Brytyjscy badacze Andrew Renninger z University College London i Carmen Cabrera z University of Liverpool przeanalizowali, jak rosnące temperatury zmieniają codzienne zachowania mieszkańców miast. Według PAP naukowcy skupili się na Hiszpanii, gdzie prognozy zapowiadają intensywniejsze i częstsze fale upałów. Zebrali zagregowane i anonimowe dane lokalizacyjne z telefonów komórkowych, by sprawdzić, jak pogoda wpływa na przemieszczanie się ludzi i rytm życia w przestrzeni miejskiej.

Autorzy wykorzystali zasoby hiszpańskiego Ministerstwa Transportu i Zrównoważonej Mobilności, które monitoruje lokalizacje ok. 27 proc. populacji. Analiza objęła 13 mln użytkowników telefonów, co daje wgląd w codzienne wzorce dojazdów i aktywności. Wynik jest jednoznaczny: w upalne dni mobilność spada do 10 proc., a w gorące popołudnia nawet do 20 proc. To przekłada się na mniej spotkań, rzadsze wizyty w centrach i słabszą integrację społeczną.

Badacze podkreślają, że fale upałów nie tylko ograniczają przemieszczanie się. Zwiększają też ryzyko chorób związanych z wysoką temperaturą i przesuwają część aktywności fizycznych na późne wieczory oraz noc. Ten przesuw czasu aktywności osłabia dzienny puls miast, a centra przestają tętnić życiem w godzinach, w których zwykle przyciągały mieszkańców i turystów.

Ekstremalne temperatury najmocniej uderzają w osoby starsze, które częściej rezygnują z wyjść w najgorętszych godzinach. W danych nie widać istotnych różnic między kobietami i mężczyznami. Ciekawy jest za to efekt dochodowy: osoby o niższych dochodach rzadziej ograniczają mobilność. Prawdopodobnym powodem jest brak możliwości pracy zdalnej lub potrzeba fizycznej obecności w miejscu pracy, co zmniejsza dobrowolne wyjścia, ale utrzymuje przymusowe dojazdy.

Taki rozkład zachowań oznacza mniejsze mieszanie się grup społecznych podczas fal upałów. Centra miast tracą na różnorodności użytkowników w najcieplejszych porach, co długofalowo może wpływać na jakość interakcji, lokalny handel i kulturę. To nie tylko kwestia komfortu, ale także funkcjonowania miejskiej gospodarki opartej na przepływie ludzi i usług.

Według opisu badania w "PNAS NEXUS", rozwiązania oparte wyłącznie na klimatyzacji nie wystarczą, by utrzymać miejską dynamikę. Chłodne wnętrza pomagają przetrwać upał, ale sprzyjają izolacji w domach. Autorzy wskazują na potrzebę zazieleniania ulic i tworzenia zacienionych przestrzeni w centrach, co może obniżać temperaturę odczuwalną i zachęcać do aktywności w ciągu dnia.

Zieleń, pergole i parasole cienia to inwestycje, które działają w przestrzeni publicznej, a nie tylko w prywatnych wnętrzach. W połączeniu z planowaniem godzin wydarzeń i usług mogą ograniczyć odpływ ludzi z ulic w najgorętszych godzinach. Jak podaje PAP, taka zmiana paradygmatu staje się konieczna, bo prognozy dla Hiszpanii przewidują coraz częstsze i silniejsze fale upałów.

Badanie pokazuje, że klimat realnie zmienia miejskie nawyki. Wraz z rosnącymi temperaturami rosną też wyzwania dla transportu, handlu i integracji społecznej. Zestaw narzędzi na kolejne lata to nie tylko technologia chłodzenia, ale również projektowanie miast, które dają cień i wodę w miejscach, gdzie ludzie chcą spędzać czas.