Sławne aktorki z II RP. Największe gwiazdy przedwojennej Polski

O wielu z nich nikt już dzisiaj nie pamięta. Ale dla naszych babć i dziadków to one były obiektami największego zachwytu. Oszałamiały urodą i niezwykłym talentem, dzięki któremu wzruszały i bawiły całą przedwojenną Polskę. Kto znalazł się na naszej liście największych aktorek II RP?

Loda Niemirzanka, Jadwiga Andrzejewska, Tamara WiszniewskaLoda Niemirzanka, Jadwiga Andrzejewska, Tamara Wiszniewska
Źródło zdjęć: © Narodowe Archiwum Cyfrowe

Tamara Wiszniewska

O skali popularności tej aktorki świadczy sam fakt, że w ciągu zaledwie kilku lat zagrała w aż czternastu filmach. I pewnie byłoby ich więcej, gdyby kariery młodziutkiej, bo urodzonej dopiero w 1919 roku Wiszniewskiej nie przerwała wojna.

Po raz pierwszy na ekranie pojawiła się w polsko-niemieckiej produkcji "August Mocny". Ale to kolejna rola, w Trędowatej, przyniosła jej głosy uznania. Wśród jej kolejnych filmów znalazły się takie pozycje, jak "Dziewczęta z Nowolipek", "Dziewczyna szuka miłości" i "U kresu drogi".

Można tylko żałować, że w czasie wojny opuściła Polskę, by nigdy już do niej nie powrócić.

Dalsza część artykułu pod materiałem wideo

Dawid Woliński o córce: "Ją odciąga od show biznesu"

Jako dojrzała aktorka mogła stać się tylko lepsza, ale w Ameryce czekała na nią praca zwykłej recepcjonistki.

Tamara Wiszniewska – zdjęcie z 1937 roku
Tamara Wiszniewska - zdjęcie z 1937 roku (fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe)

Helena Grossówna

Grossówna była jedną z gwiazd filmu "Zapomniana melodia" z 1938 roku, gdzie wystąpiła obok Jadwigi Andrzejewskiej - i była na równi z nią wychwalana.

Podobnie jak Wiszniewska, zadebiutowała dopiero pod koniec okresu międzywojennego. Jej pierwszy film, "Kochaj tylko mnie", wszedł na ekrany w 1935 roku.

Krytycy ją uwielbiali, podkreślając jej świetny warsztat aktorski. Sprawdzała się zarówno w komediach, takich jak Dwa dni w raju, jak i w dramatycznej Królowej przedmieścia.

W filmie "Piętro wyżej" wystąpiła u boku obiektu westchnień przedwojennych Polek - Eugeniusza Bodo. Po wojnie wybrała natomiast deski teatru, choć sporadycznie pojawiała się i na ekranie, choćby jako matka bliźniaków, którzy ukradli księżyc.

Helena Grossówna w przedwojennej operetce "Yacht miłości"
Helena Grossówna w przedwojennej operetce "Yacht miłości" © Narodowe Archiwum Cyfrowe

Jadwiga Andrzejewska

Wychwalał ją Antoni Słonimski, a Polki uwielbiały ją niemal od momentu, gdy w 1933 roku (jako zaledwie osiemnastolatka) pojawiła się po raz pierwszy na ekranach kin.

Debiutowała jako kwiaciarka w "Dziejach grzechu" na podstawie powieści Żeromskiego. Kolejne role posypały się natychmiast. Zagrała między innymi w "Wyroku życia", "Strachach", "Zapomnianej melodii", "Dziewczętach z Nowolipek" i "Ada, to nie wypada".

Po wojnie propozycje ról pierwszoplanowych niestety się skończyły. Pojawiała się jednak regularnie w rolach drugoplanowych; zagrała między innymi w "Popiołach i Ziemi obiecanej".

Jadwiga Andrzejewska w latach 30
Jadwiga Andrzejewska w latach 30 © Narodowe Archiwum Cyfrowe

Mieczysława Ćwiklińska

Ta urodzona w 1878 roku gwiazda kina i teatru na wielkim ekranie zadebiutowała bardzo późno, bo dopiero w wieku 54 lat. Ale zrobiła to w wielkim stylu: już pierwsza rola (w filmie "Jego ekscelencja subiekt") przyniosła jej ogromne uznanie publiczności.

Ze względu na wiek wybierano ją (niestety!) raczej do ról drugoplanowych. Grywała ciotki, szefowe, stateczne przedstawicielki arystokracji… i często przyćmiewała głównych aktorów.

Jej poczucie humoru i doskonała dykcja dla wielu były wzorem do naśladowania. A wspaniałych dołeczków w policzkach jeszcze po wojnie Marian Hemar nie mógł się nachwalić.

Mieczysława Ćwiklińska w przedstawieniu „Wir”, 1933 rok
Mieczysława Ćwiklińska w przedstawieniu „Wir”, 1933 rok © Narodowe Archiwum Cyfrowe

Loda Niemirzanka

To ona była tytułową Adą w głośnym filmie "Ada! To nie wypada!" z 1936 roku. Wcześniej wystąpiła między innymi z Jadwigą Smosarską w obrazie "Dwie Joasie" (1935) oraz u boku Hanki Ordonówny w "Szpiegu w masce" (1933).

W czasie wojny zaangażowała się w działalność Armii Krajowej, a po jej zakończeniu opuściła Polskę. Osiadła w Wielkiej Brytanii.

Loda Niemirzanka w scenie z filmu "Będzie lepiej" z 1938 rok
Loda Niemirzanka w scenie z filmu "Będzie lepiej", 1938 rok © Narodowe Archiwum Cyfrowe

Tola Mankiewiczówna (Teodora Oleksa)

Ceniono ją nie tylko za talent aktorski, ale i za piękny, wyszkolony głos - ćwiczyła się bowiem jako śpiewaczka operowa.

Wiele pań mogło pozazdrościć jej jeszcze czegoś: wielokrotnie na ekranie pojawiała się u boku jednego z największych filmowych amantów epoki, Aleksandra Żabczyńskiego.

Zasłynęła rolami w komediach "Pani minister tańczy", "Manewry miłosne" i "Parada rezerwistów". Większość produkcji, w których występowała to filmy muzyczne - ale czy można się dziwić, że chciano wykorzystać jej niezwykły talent?

Tola Mankiewiczówna (w środku)
Tola Mankiewiczówna (w środku) © Narodowe Archiwum Cyfrowe

Nora Ney (Sonia Nejman)

Jeśli jakąś aktorkę można określić jako femme fatale polskiego kina, byłaby to właśnie Nora Ney. Ona sama celowo i świadomie wytwarzała wokół siebie atmosferę kontrowersji i skandalu. Jednym z jej domniemanych kochanków miał być sam Eugeniusz Bodo!

Mroczny wizerunek Ney podkreślały też role, które wybierała - zwykle grała postać targaną silnymi emocjami, nieco tajemniczą, zdystansowaną, ale niezwykle wrażliwą. Pojawiła się między innymi u boku Włodzimierza Metelskiego w filmie "Kobieta, która grzechu pragnie".

Nora Ney i Eugeniusz Bodo w filmie "Czerwony błazen" z 1926 rok
Nora Ney i Eugeniusz Bodo w filmie "Czerwony błazen", 1926 rok © Narodowe Archiwum Cyfrowe

Hanna Ordonówna

Choć kojarzy się przede wszystkim z kabaretem, zagrała także w okresie międzywojennym jedną główną rolę. W 1933 roku pojawiła się w filmie "Szpieg w masce", gdzie wykonała niezapomnianą piosenkę "Miłość ci wszystko wybaczy".

Po latach, w 1981 roku, tytuł piosenki stał się również tytułem biograficznego filmu poświęconego Ordonównie. Twórców - Krzysztofa Teodora Toeplitza i Janusza Rzeszewskiego - zainspirowały zwłaszcza dramatyczne losy aktorki w czasie wojny.

Przeżyła bowiem wszystko: więzienie na Pawiaku, aresztowanie przez NKWD, łagry, trudną wędrówkę z II Korpusem Polskim…

Hanka Ordonówna w filmie "Szpieg w masce" z 1933 r.
Hanka Ordonówna w filmie "Szpieg w masce", 1933 rok © Narodowe Archiwum Cyfrowe

Jadwiga Smosarska

Przed wojną była wielokrotnie ogłaszana przez publiczność "królową polskiego ekranu". Wystąpiła w dwudziestu sześciu filmach, z których większość niestety nie zachowała się do naszych czasów.

Stworzyła wiele niezapomnianych kreacji; do tych najsłynniejszych należą role "Stefci Rudeckiej w Trędowatej" z 1926 roku i "Barbary Radziwiłłówny" z 1936 roku.

W czasie wojny wyjechała - jak wiele innych polskich aktorek - do USA, choć wcześniej, mimo intratnych propozycji z Hollywood, nie brała pod uwagę opuszczenia Polski. Wróciła do kraju dopiero na rok przed śmiercią, w 1970 roku.

Jadwiga Smosarska w filmie "Rok 1914", 1932 rok
Jadwiga Smosarska w filmie "Rok 1914", 1932 rok © Narodowe Archiwum Cyfrowe

Pola Negri (Apolonia Chałupiec)

Niekwestionowana supergwiazda, znana nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie. Stała się pierwszą europejską aktorką, która otrzymała kontrakt w Hollywood - było to w roku 1922. Jej sukcesu na arenie międzynarodowej do dzisiaj nie powtórzyła żadna polska artystka filmowa.

Pola, która pierwsze kroki stawiała jako baletnica, na wielkim ekranie zadebiutowała w 1914 roku w filmie "Niewolnica zmysłów". Pojawiła się też w takich polskich filmach, jak "Pokój nr 13", "Żona czy Bestia". Do jej głównych ról hollywoodzkich należą te w "Hiszpańskiej tancerce", "Cesarzowej" i "Miłości aktorki".

Pola Negri, fotografia portretowa z 1931 roku
Pola Negri, fotografia portretowa z 1931 roku © Narodowe Archiwum Cyfrowe
Wybrane dla Ciebie
Urodziła dziecko w samolocie. Szczęśliwy finał
Urodziła dziecko w samolocie. Szczęśliwy finał
Orban nad przepaścią. Ujawnili sondaże. Nawet 20 procent przewagi?
Orban nad przepaścią. Ujawnili sondaże. Nawet 20 procent przewagi?
ISW: Bunt propagandystów w Rosji. Spada poparcie Putina
ISW: Bunt propagandystów w Rosji. Spada poparcie Putina
Oto podpis Viktora Orbana. "Nieczytelny i zamaszysty"
Oto podpis Viktora Orbana. "Nieczytelny i zamaszysty"
Toruńska kawiarnia ojca Rydzyka. Oto ceny. Drogo?
Toruńska kawiarnia ojca Rydzyka. Oto ceny. Drogo?
Okropny wypadek. 25-latek ciężko ranny
Okropny wypadek. 25-latek ciężko ranny
Wnuczka generała z Iranu zatrzymana przez ICE. Tak żyła w USA
Wnuczka generała z Iranu zatrzymana przez ICE. Tak żyła w USA
Wypadek w Markach. Koszmarne nagranie. Kobieta wypadła z pojazdu
Wypadek w Markach. Koszmarne nagranie. Kobieta wypadła z pojazdu
Wyniki Lotto 04.04.2026 – losowania Lotto, Lotto Plus, Multi Multi, Ekstra Pensja, Ekstra Premia, Mini Lotto, Kaskada
Wyniki Lotto 04.04.2026 – losowania Lotto, Lotto Plus, Multi Multi, Ekstra Pensja, Ekstra Premia, Mini Lotto, Kaskada
"Kultura kierowcy, człowieku". Nagranie z Ostrowa Wielkopolskiego niesie się w sieci
"Kultura kierowcy, człowieku". Nagranie z Ostrowa Wielkopolskiego niesie się w sieci
Z plebanii zniknęło 100 tys. zł. "Może złodziej się opamięta"
Z plebanii zniknęło 100 tys. zł. "Może złodziej się opamięta"
Takie podpisy odkryto w miejscu Ostatniej Wieczerzy. Były na ścianach
Takie podpisy odkryto w miejscu Ostatniej Wieczerzy. Były na ścianach