Zacznie się o 16:03 w niedziele. Słońce przetnie punkt przesilenia

• Astronomiczna zima rozpocznie się w niedzielę o godz. 16.03 i potrwa do 20 marca do godz. 15.48.
• Najjaśniejszym obiektem tej zimy będzie Jowisz, widoczny prawie całą noc; Saturn nisko wieczorami.
• W kalendarzu zjawisk: koniunkcje Księżyca z planetami, maksimum Kwadrantydów 3 stycznia oraz niewidoczne w Polsce zaćmienia.

Krótki dzień i wczesny zmrok ułatwią zimowe obserwacje. Jak podaje Polska Agencja Prasowa, w niedzielę 21 grudnia Słońce przetnie punkt przesilenia zimowego, co wyznaczy początek nowej pory roku. Astronomiczna zima potrwa do 20 marca do godz. 15.48. To czas, gdy pierwsze gwiazdy pojawiają się około godz. 16, a prawdziwa ciemność zapada godzinę lub dwie później, co sprzyja szybkim wieczornym wypadom z lornetką.

Pory roku w astronomii wyznaczają przesilenia i równonoce, a nie sztywne daty z kalendarza. Zimą Słońce góruje najdalej na południe – w zenicie nad zwrotnikiem Koziorożca. Koniec zimy nastąpi wraz z równonocą wiosenną, gdy dzienna gwiazda znajdzie się w zenicie nad równikiem. Te momenty zmieniają się co roku co do godziny, dlatego astronomiczne pory nie zaczynają się zawsze o tej samej porze.

Najjaśniejszym punktem sezonu będzie Jowisz. Planeta wschodzi wieczorem, wspina się wysoko i zachodzi nad ranem, świecąc wyraźnie mocniej niż gwiazdy. Sąsiedztwo ułatwia orientację: po jednej stronie widać Kastora i Polluksa w Bliźniętach, po drugiej imponujący Orion, a poniżej Syriusza – najjaśniejszą gwiazdę nocy. Saturn zaprezentuje się skromniej: wieczorami nisko nad południowym i zachodnim horyzontem.

W drugiej części zimy do gry wkroczy Wenus. Jej blask przewyższy Jowisza, choć dominację nad zachodnim niebem pełniej pokaże dopiero wiosną. W lutym, nisko nad zachodem, można też polować na Merkurego – pojawi się stosunkowo blisko Saturna. Mars w tym sezonie pozostanie poza zasięgiem nieuzbrojonego oka.

Posiadacze teleskopów mogą spróbować odnaleźć Urana w pobliżu gromady Plejad, często mylonej przez początkujących z Małym Wozem. Neptun również wymaga sprzętu; 20 lutego dojdzie do jego koniunkcji z Saturnem w odległości 0,8 stopnia. Zjawisk z udziałem Księżyca nie zabraknie: 27 grudnia – blisko Saturna, 3 stycznia i 31 stycznia – przy Jowiszu, 23 stycznia i 20 lutego – ponownie z Saturnem, a 18 lutego z Wenus i Merkurym (zaledwie 0,1 stopnia). 31 grudnia Księżyc przejdzie na tle Plejad; powtórki 27 stycznia i 24 lutego.

Kalendarz faz Księżyca na ten okres obejmuje pełnie 3 stycznia, 1 lutego i 3 marca, a nowie 18 stycznia, 17 lutego i 19 marca. Wśród rojów meteorów wyróżniają się Kwadrantydy z maksimum 3 stycznia – w sprzyjających warunkach nawet ok. 80 zjawisk na godzinę. 17 lutego nastąpi obrączkowe zaćmienie Słońca, a 3 marca całkowite zaćmienie Księżyca; oba nie będą widoczne w Polsce.

Zima to także okazja do przypomnienia ważnych dat w historii polskiej astronomii. 28 stycznia przypada 415. rocznica urodzin Jana Heweliusza z Gdańska. Z kolei 19 lutego mija 553 lata od narodzin Mikołaja Kopernika, astronoma, który zmienił obraz wszechświata. Te rocznice dopełniają listę zjawisk, które mogą zachęcić do spojrzenia w niebo w najbliższych tygodniach.

Źródło: PAP