Napięcia USA i Izraela. Spór o przyszłość Iranu

• USA i Izrael zgadzają się co do potrzeby osłabienia potencjału militarnego Iranu, ale różni je wizja politycznej przyszłości tego kraju.
• Według eksperta OSW USA wykluczają długotrwałą operację lądową w Iranie i stawiają na ograniczone działania.
• Napięcia mogą rosnąć, gdy Amerykanie zaczną mocniej naciskać na Izrael po osiągnięciu celów wojskowych.

Pod koniec lutego Izrael wraz ze Stanami Zjednoczonymi przeprowadziły uderzenia na cele w Iranie. Kilka dni później prezydent Donald Trump stwierdził, że wysłanie amerykańskich wojsk lądowych do Iranu nie jest konieczne.

O różnicach między sojusznikami mówi Krzysztof Strachota z Ośrodka Studiów Wschodnich w rozmowie z "Faktem". Ekspert tłumaczy, dlaczego współpraca USA–Izrael w sprawie Iranu może się komplikować.

Na poziomie czysto podstawowym, doraźnym i wojskowym cele Izraela i Stanów Zjednoczonych w kontekście Iranu są w dużej mierze zbieżne, ponieważ zarówno Tel Awiw, jak i Waszyngton dążą przede wszystkim do likwidacji irańskiego programu nuklearnego i balistycznego oraz do tego, by Iran w najbliższej przyszłości nie stanowił militarnego zagrożenia dla żadnego państwa.

Potem zaczynają się schody, ponieważ Izraelczycy zdecydowanie są zainteresowani tym, żeby doszło do załamania i anihilacji obecnego systemu politycznego w Iranie. Amerykanie również mówią o załamaniu reżimu, również zachęcają ludzi do protestów, ale są tutaj zdecydowanie mniej radykalni niż Izraelczycy - tłumaczy ekspert w rozmowie z "Faktem".

Jak dodaje, USA zależy na porozumieniu się z częścią obecnych elit rządzących w Iranie, tak aby mogło ono przyspieszyć militarne osłabienie kraju. Możliwe, że Amerykanie chcą również zaangażować te elity w proces transformacji, tak aby upadek reżimu przebiegał w sposób łagodniejszy, kontrolowany i dawał większe nadzieje na przyszłą stabilność Iranu.

Strachota akcentuje, że różnica między USA a Izraelem jest "bardzo ostra". W jego ocenie Izrael nie jest zainteresowany utrzymaniem ludzi powiązanych z obecnym reżimem i może torpedować umiarkowane plany Waszyngtonu.

Według Strachoty napięcia będą narastać, zwłaszcza gdy Amerykanie zaczną mocniej naciskać na Izrael po zrealizowaniu kluczowych celów operacji. Dla USA priorytetem pozostaje stabilność powojennego Iranu; Izrael tego priorytetu nie podziela.

Myślę, że ta współpraca izraelsko-amerykańska będzie coraz trudniejsza, zwłaszcza jeżeli chodzi o przyszłość Iranu (...). Napięcie między Izraelczykami a Amerykanami będzie zapewne narastało, chociaż trudno powiedzieć, ile czasu będzie na to potrzeba i do czego ten rozziew będzie prowadził - mówi ekspert.

Kluczowa w kontekście ataku na Iran była rozmowa telefoniczna między Donaldem Trumpem a Benjaminem Netanjahu miała odbyć się 23 lutego.

W jej trakcie premier Izraela miał przekazać, że najwyższy przywódca Iranu Ali Chamenei planuje 28 lutego spotkanie z doradcami, co oceniono jako dogodny cel. Ta rozmowa została opisana jako punkt zwrotny, który miał otworzyć drogę do operacji.

Ostateczny rozkaz rozpoczęcia operacji Trump wydał 27 lutego o godz. 15:38 czasu wschodniego USA.