Nie tylko propaganda w sieci. Rosyjskie treści mogą zasilać AI 

• W wynikach wyszukiwania hasła aneksja Krymu na Wikimedia Commons ponad 40 z 51 materiałów ma pochodzić z rosyjskich źródeł.
• Marcin Żabiński ocenia, że repozytorium jest ważne dla modeli AI, bo służy im do trenowania i pobierania wiedzy o świecie.
• Wikimedia Polska nie potwierdza skoordynowanej rosyjskiej ingerencji i wskazuje na znaczenie otwartych licencji.

Wikimedia Commons to otwarte repozytorium zdjęć, nagrań i filmów, które działa na tej samej technologii co Wikipedia i może być edytowane przez użytkowników. Jak podaje PAP, serwis gromadzi ponad 140 mln plików. Marcin Żabiński z Instytutu Technologii Społeczno-Politycznych Kybernetes ocenia, że Rosja wykorzystuje tę przestrzeń do rozpowszechniania własnej narracji.

Przykład, na który wskazał ekspert, dotyczy wyszukiwania hasła aneksja Krymu w angielskiej wersji repozytorium. Wśród 51 wyników ponad 40 ma pochodzić z oficjalnej strony prezydenta Federacji Rosyjskiej albo z rosyjskiej Niezależnej Telewizji Sewastopol. Wśród tych materiałów są nagrania wieców poparcia dla przyłączenia Krymu do Rosji oraz treści związane z Denysem Berezowskim.

Zdaniem Żabińskiego skala obecności takich materiałów nie jest przypadkowa, bo Wikimedia Commons stała się istotnym zapleczem dla sztucznej inteligencji. To ma znaczenie, bo modele korzystają już nie tylko z tekstu, ale także z obrazu, dźwięku i wideo.

Wikipedia i Wikimedia Commons stanowią jedno z najważniejszych źródeł dla trenowania, jak i dopytywania przez AI o wiedzę o realnym świecie - wyjaśnił w rozmowie z PAP.

Ten kierunek potwierdza sama Fundacja Wikimedia. Według informacji opublikowanych na jej stronie od 2024 r. przepustowość używana do pobierania multimediów z Wikimedia Commons wzrosła o 50 proc. Za wzrostem nie stali jednak zwykli czytelnicy ani media, ale zautomatyzowane programy przeszukujące katalog obrazów na otwartej licencji i przesyłające je do modeli AI.

Ekspert zwrócił uwagę, że problem nie kończy się na samym obrazie. Duże znaczenie mają też metadane, w tym opis pliku, autor i data powstania. - Dużo ciekawszą metainformacją jest krótki opis tego, co jest na zdjęciu. I to już jest bardzo duża przestrzeń do nadużyć, bo może wpływać na to, jak odbiorca lub model językowy ma interpretować plik - zaznaczył. PAP podała też, że Fundacja Wikimedia nie odpowiedziała na pytania agencji do czasu publikacji materiału.

Żabiński ostrzegł również przed steganografią, czyli ukrywaniem dodatkowych informacji w obrazach. - To mogą być instrukcje konkretnie nakazujące zmienić sposób analizy działania lub mające wywołać konkretne działanie po stronie modelu językowego - dodał.

Z kolei Wikimedia Polska w stanowisku dla PAP napisała: "Na podstawie przesłanych przykładów oraz konsultacji z aktywnymi wolontariuszami Wikimedia Commons nie widzimy podstaw, by mówić o udokumentowanej, skoordynowanej ingerencji rosyjskiej w Wikimedia Commons". Stowarzyszenie podkreśliło, że wiele rosyjskich materiałów trafia do repozytorium dlatego, że są publikowane na otwartych licencjach i mogą mieć wartość edukacyjną, co nie oznacza poparcia dla ich narracji.