Jadowite węże ruszają na północ. WHO ostrzega przed skutkami

• Badanie pod kierunkiem Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) opisuje, jak rosnące temperatury mogą przesuwać zasięgi jadowitych węży.
• Autorzy szacują ok. 4 mln nowych przypadków ukąszeń węży rocznie, przy czym większość dotyczy tropików, zwłaszcza Azji Południowej.
• W raporcie wskazano potrzebę lepszego planowania zapasów surowicy przeciwjadowej i dostępu do opieki zdrowotnej w odległych regionach.

Rosnące temperatury i ekspansja człowieka sprawiają, że jadowite węże zaczynają zmieniać swoje naturalne siedliska. Według nowego raportu WHO część najbardziej niebezpiecznych gatunków świata może w najbliższych dekadach pojawić się tam, gdzie wcześniej ich nie było — także w pobliżu gęsto zaludnionych terenów.

Naukowcy ostrzegają, że zmiany klimatu mogą znacząco zwiększyć liczbę ukąszeń przez jadowite węże. Badanie opublikowane w czasopiśmie "PLOS Neglected Tropical Diseases" pokazuje, że wiele gatunków będzie zmuszonych migrować z powodu coraz wyższych temperatur i niszczenia naturalnych siedlisk przez człowieka. W praktyce oznacza to jedno — coraz częstsze spotkania ludzi z wyjątkowo groźnymi gadami.

Według autorów raportu każdego roku na świecie dochodzi do około czterech milionów ukąszeń przez węże. Jak podkreśla serwis euronews.com, najwięcej przypadków notuje się w krajach tropikalnych, szczególnie w Azji Południowej. Do tej pory zagrożenie analizowano głównie lokalnie, ale nowe badanie po raz pierwszy pokazuje globalną skalę problemu w kontekście zmian klimatu.

Badacze oparli analizę na połączeniu wielu źródeł: publicznych i prywatnych baz danych, zapisów muzealnych, literatury naukowej i platform typu citizen science. Następnie spróbowali przewidzieć, jak ocieplenie zmieni zasięgi występowania najbardziej jadowitych węży do 2050 i 2090 r.

Wśród gatunków, które mogą być zmuszone do szukania nowych obszarów, wymieniono m.in. północnoamerykańskie mokasyny wodne (cottonmouth), afrykańskie kobry plujące oraz żmije w Ameryce Południowej i Europie, a także kraitów w Azji (grupa bardzo jadowitych węży z Azji, rodzaj Bungarus). Autorzy podkreślają, że jeśli część najgroźniejszych gatunków rozszerzy zasięg na gęsto zaludnione obszary, potencjalnie miliardy ludzi mogą znaleźć się w strefie wyższego ryzyka.

Autorzy zwracają uwagę, że zmiana może być szczególnie groźna w uboższych, wiejskich rejonach, gdzie rolnicy często pracują boso w polu, a pomoc medyczna bywa daleko i trudniej dostępna. W gęsto zamieszkanych miejscach spotkania z wężami mogą zdarzać się w często odwiedzanych punktach, takich jak place zabaw, ścieżki biegowe, okolice źródeł wody czy pola uprawne.

Badanie podkreśla, że część skutków zmian klimatu uderzy również w same węże. Wskazano m.in. koralówki w Amazonii, żmije gabońskie w Afryce oraz copperheady w Papui-Nowej Gwinei, które mogą odczuć zarówno wzrost temperatur, jak i przekształcanie mokradeł, łąk i lasów w monokultury, rancza oraz tereny zabudowane. W skrajnych przypadkach niektóre gatunki mogą znaleźć się na granicy wyginięcia.

Jednocześnie część węży może przemieszczać się na nowe obszary: według autorów czarna mamba może przesuwać się z kenijskiego wybrzeża oraz terenów Erytrei, Etiopii, Dżibuti i Konga do części Nigerii, Republiki Południowej Afryki i Somalii.

Ludzie powinni zawsze być świadomi otoczenia i zwracać uwagę na zmiany, które widzą. W przypadku zwierząt, takich jak jadowite węże, które mogą stanowić ryzyko dla zdrowia, ważne jest podejmowanie aktywnych działań zapobiegawczych i unikanie ryzyka - apeluje jeden z autorów badania David Williams, cytowany przez serwis euronews.com.