Ludzkie szczątki i grobowce. Ujawniła je odwilż

Portal IFL Science przypomina historię niezwykłego znaleziska na terenie wschodniej Eurazji. Topniejąca wieczna zmarzlina odsłoniła cmentarz, który funkcjonował w okolicach mongolskiego jeziora Chubsuguł jeszcze w 1206 r.

Jezioro Chubsuguł.Jezioro Chubsuguł.
Źródło zdjęć: © Adobe Stock
oprac.  NGA

Warto wspomnieć, że właśnie na początku XIII w. Czyngis-chan został władcą wszystkich Mongołów. Jego armia szarżowała nie tylko w Azji, ale też w Europie, czego dowodem jest m.in. bitwa pod Legnicą w 1241 r., gdzie klęskę poniosły wojska Henryka II Pobożnego.

Imperium mongolskie zasłynęło jako największe imperium w historii. Obejmowało ono tereny od wybrzeży Pacyfiku aż po Europę Wschodnią i miało powierzchnię ok. 23 mln km kwadratowych.

Ludzkie szczątki z XIII wieku

Trzynastowieczny cmentarz odsłonił szereg kosztowności oraz ludzkie szczątki, które pochodzą jeszcze z czasów imperium mongolskiego. Badania w regionie Chubsuguł, na które powołuje się IFL Science, opublikowano w czasopiśmie "Communications Biology".

Dalsza część artykułu pod materiałem wideo

Szczątki 11 osób znaleziono na rzeczonym cmentarzu na terenach dawnego imperium Czyngis-chana. Naukowcy zwrócili uwagę na zaskakująco dobry stan zidentyfikowanych ciał, co wynikało to z panujących w tamtejszych rejonach warunków.

Niska temperatura pozwoliła zachować szczątki w dobrym stanie, jednak topniejąca wieczna zmarzlina jest dla naukowców problemem. Chodzi o rosnącą temperaturę i odsłanianie ciał – to połączenie sprawia, że szczątki mogą zacząć coraz szybciej się rozkładać, a w efekcie – przepaść. Problemem są także potencjalne grabieże.

Uczeni postanowili zbadać pozostałości ludzi, by zrozumieć ich styl życia oraz dietę. Badanie tego drugiego elementu pozwoliło wysnuć wnioski, że arystokraci z imperium mongolskiego pili bardzo dużo mleka jaków.

To właśnie powiązanie ludzkich szczątków z mongolskich grobowców z dowodami na spożywanie mleka jaków było dla naukowców ważnym odkryciem. IFL Science zauważa, że zwierzęta te stanowiły wysokoenergetyczne źródło pożywienia dla tamtejszej ludności. "Jaki odgrywają niezwykle istotną rolę w kulturze ludzi w wysoko położonych regionach wschodniej Eurazji" – czytamy.

Mleko jaków nie było jednak jedynym, jakimi żywili się Mongołowie. Białka zidentyfikowane z kamienia nazębnego odkrytych szczątków świadczą też o tym, że pochowani przy jeziorze Chubsuguł ludzie pili również mleko koni, owiec, kóz i krów.

"Naszym najważniejszym odkryciem była elitarna kobieta pochowana w kapeluszu z kory brzozowej i jedwabnych szatach przedstawiających złotego smoka z pięcioma szponami. Analizy proteomiczne wykazały, że piła mleko jaka przez całe życie" – twierdzi Alicia Ventresca-Miller z Uniwersytetu w Michigan.

Na cmentarzu znaleziono nie tylko same ciała. Naukowcy mówią też o szeregu drogocennych materiałów, z którymi ok. 800 lat temu pochowano tam ludzi. Szlachetne materiały wskazują, że na cmentarzu chowani byli ludzie o wysokim statusie społecznym.

W grobach znaleziono wyroby ze skóry, złoto oraz jedwab. Naukowcy doceniają też znalezione ceramiczne naczynia, które dostarczyły kolejnych informacji na temat wierzeń ludzi sprzed kilkuset lat oraz codziennego życia w największym imperium w historii.

Wybrane dla Ciebie
Wyniki Lotto 09.01.2026 – losowania Euro Jackpot, Multi Multi, Ekstra Pensja, Ekstra Premia, Mini Lotto, Kaskada
Wyniki Lotto 09.01.2026 – losowania Euro Jackpot, Multi Multi, Ekstra Pensja, Ekstra Premia, Mini Lotto, Kaskada
Taki widok na Odrze. "Nie widziany od kilku lat"
Taki widok na Odrze. "Nie widziany od kilku lat"
To nie kot. W Gdyni wypatrzyli niezwykłego "nocnego spacerowicza"
To nie kot. W Gdyni wypatrzyli niezwykłego "nocnego spacerowicza"
"Zjadł, zapłacił i był zadowolony". Obrzydliwe, co zrobił potem
"Zjadł, zapłacił i był zadowolony". Obrzydliwe, co zrobił potem
Jest po amputacji nóg. Zdobył najwyższe góry wszystkich kontynentów
Jest po amputacji nóg. Zdobył najwyższe góry wszystkich kontynentów
Spekulacje po śmierci 22-latka. Partnerka mówi dość. "Jestem wściekła"
Spekulacje po śmierci 22-latka. Partnerka mówi dość. "Jestem wściekła"
Zbyt otyła na odszkodowanie? Dramat pani Anety po wypadku na poligonie
Zbyt otyła na odszkodowanie? Dramat pani Anety po wypadku na poligonie
93-latka zmarła z wychłodzenia. Kolejne ostrzeżenia przed silnym mrozem
93-latka zmarła z wychłodzenia. Kolejne ostrzeżenia przed silnym mrozem
Słowa Meloni idą w świat. Mówi o rozmowach z Putinem
Słowa Meloni idą w świat. Mówi o rozmowach z Putinem
W takich warunkach żyły psy. Szokujące odkrycie w gminie Bolimów
W takich warunkach żyły psy. Szokujące odkrycie w gminie Bolimów
Przyłapał go pod szopką betlejemską. Niegodne zachowanie mężczyzny
Przyłapał go pod szopką betlejemską. Niegodne zachowanie mężczyzny
Burmistrz Nowego Jorku obwinia Trumpa. "Rok pełen okrucieństwa"
Burmistrz Nowego Jorku obwinia Trumpa. "Rok pełen okrucieństwa"