Księżyc to poligon przed lotem na Marsa. Artemis II kończy misję

• Artemis II to test statku Orion i systemów, a nie misja badawcza Księżyca.
• Prof. Moskalik podkreśla, że Księżyc jest niezbędny jako poligon do lotu na Marsa.
• Baza na Księżycu według NASA może działać w latach 30. z dostępem do wody przy biegunach.

Misja Artemis II, rozpoczęta 1 kwietnia, dobiega końca. W nocy z piątku na sobotę czasu środkowoeuropejskiego kapsuła Orion z czworgiem astronautów ma wodować na Pacyfiku. Był to pierwszy od ponad pięćdziesięciu lat załogowy lot w okolice Księżyca i ważny krok w programie powrotu ludzi na Srebrny Glob. W rozmowie z PAP prof. Paweł Moskalik z CAMK PAN podkreślił, że raczej trudno mówić o "ciągłości między misją Apollo a obecną amerykańską misją Artemis".

Program Apollo był motywowany przede wszystkim polityczną rywalizacją USA ze Związkiem Radzieckim. Artemis ma bardziej ambitne cele, a konkretnie założenie stałej bazy na Księżycu, która będzie okresowo, a później przez cały czas obsadzona przez ludzi. To się nie wydarzy od razu. W tej chwili NASA zapowiada, że stała załoga może pojawić się na Księżycu w latach 30. – wyjaśnił astronom.

Jak podkreśla naukowiec, Księżyc ma kluczowe znaczenie dla dalszych misji kosmicznych, m.in. na Czerwoną Planetę. - Księżyc jest nam niezbędny do lotu na Marsa - przede wszystkim jako poligon, gdzie można ćwiczyć i uczyć się wielu rzeczy, które będą nam potrzebne na innej planecie. Pamiętajmy, że podróż z Księżyca z powrotem do domu, czyli na Ziemię, to trzy dni. Jak coś się zepsuje, można w miarę szybko załogę ewakuować. Z Marsa tak szybka ewakuacja nie jest możliwa – powiedział w rozmowie z PAP astronom.

Od zakończenia Apollo nauka o Księżycu mocno przyspieszyła dzięki bezzałogowym sondom. Prof. Moskalik przypomina, że szczegółowe mapy maskonów (lokalnych anomalii pola grawitacyjnego Księżyca) i pola grawitacyjnego przygotowała misja GRAIL w latach 2011–2012. Zgromadzone w ten sposób dane mają znaczenie dla dokładności i bezpieczeństwa podejść do lądowania.

Choć w czasie programu Apollo odkryto maskony, czyli lokalne anomalie pola grawitacyjnego Księżyca, to nie znano ich zbyt dobrze. To doprowadziło do tego, że Neil Armstrong wylądował na Księżycu 7 km od wyznaczonego miejsca. Ten błąd miał poważne konsekwencje dla bezpieczeństwa lotu. Apollo 11 miał wylądować w miejscu, gdzie było płasko, a w rzeczywistości załoga trafiła w rejon pełen kraterów i głazów – przypomniał naukowiec.

Kolejnym przełomem było znalezienie wody w rejonach biegunowych. To cenny zasób: do picia, chłodzenia systemów i ograniczenia masy ładunku startującego z Ziemi. Dlatego planowane bazy Artemis mają powstać w pobliżu biegunów, gdzie te rezerwy są dostępne, co wprost przekłada się na logistykę przyszłych załóg.

Prof. Moskalik podkreśla, że celem obecnej wyprawy nie jest badanie Księżyca, lecz walidacja statku Orion, rakiety nośnej i towarzyszącego wyposażenia. Według jego słów, lot ma otworzyć drogę do regularnych misji załogowych – na początku co rok, a następnie co pół roku. W planach NASA jest także uruchomienie stałej bazy w połowie lat 30. i automatyczne przywożenie regolitu na Ziemię w ilościach sięgających 500 kg.

Wśród możliwych powodów transportu materiału z Księżyca ekspert wymienia izotop helu-3 obecny w regolicie. Zaznacza, że dziś nie ma on zastosowań na masową skalę, ale w przypadku rozwoju syntezy termojądrowej mógłby stać się surowcem energetycznym.

Na razie nie jest on nam do niczego potrzebny, ale jeżeli uruchomimy energetykę w oparciu o syntezę termojądrową, to będzie to po prostu surowiec energetyczny. Jest bardzo duży postęp w tej dziedzinie i być może za 10 lat hel-3 stanie się bardzo ważny. Ale czy to jest powód, dla którego nagle wszyscy chcą lecieć na Księżyc? Tego nie wiem – przyznał rozmówca.